
de Volkskrant
24 maart 2018 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 MAARTEN KEULEMANS
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: De vermiste luchtvaartpionier Amelia Earhart is terecht.
Van wie komt die claim?
Van Richard L. Jantz, een overigens serieus te nemen forensisch antropoloog van de Universiteit van Tennessee, in vakblad Forensic Anthropology. 

Amelia Earhart, in 1932 de eerste vrouw die de Atlantische Oceaan overstak, verdween op 2 juli 1937 met haar navigator Fred Noonan boven de Stille Oceaan. Drie jaar later vond men op een onbewoond eiland genaamd Nikumaroro een gedeeltelijk skelet, de zool van een vrouwenschoen en de lege bekisting van een sextant. Het skelet lijkt van een vrouw en heeft de juiste afmeting om van Earhart te zijn, constateert Jantz nu.
Klopt het?
Jantz baseert zich niet op het botmateriaal - dat is allang verloren gegaan - maar op slechts zeven metingen uit 1940. Indertijd sloot de arts David Hoodless uit dat het skelet van een vrouw is, omdat het bekken te nauw is. Maar Jantz wijst die analyse van de hand door te wijzen op foto's van Earhart: 'Haar heupen waren smal voor een vrouw'. 

Daarin zit iets dubbels, zegt desgevraagd bottenarcheoloog Rachel Schats van de Universiteit Leiden. 'Aan de ene kant haalt Jantz de geslachtsbepaling van Hoodless onderuit als onbetrouwbaar, maar de metingen die wél in zijn straatje passen neemt hij voor waar aan.' 

Jantz vindt het ook gewoon 'plausibel' dat de botten van Earhart zijn: 'Van haar is bekend dat ze in de omgeving was, en ze is vermist.' Maar dat is een denkfout. Nikumaroro ligt ruim 600 kilometer zuidelijker dan het eiland waarnaar Earhart en Noonan op weg waren. Dat is een koersverschil van liefst 10 graden, en eigenlijk ondenkbaar voor de zeer ervaren, met moderne navigatieapparatuur uitgeruste Noonan en Earhart. Ook is het vreemd dat er op of rond het eiland geen vliegtuigwrak of andere overblijfselen zijn teruggevonden. Zo was de befaamde 'sextant-kist' volgens tijdgenoten niet van Noonan, en zegt een schoenzool weinig: het eiland werd diverse malen kort bewoond, onder meer door planters, Britse kolonisten en groepjes parelvissers. Bovendien verging vlakbij het eiland een vrachtschip, waarbij zeven zeelieden verdwenen. Ook Jantz geeft toe dat het skelet van een van deze zeelui kan zijn. 'Maar over hen hebben we geen gegevens.' 

'Er wordt hier naar een aanname toe geredeneerd', constateert Schats. 'Het is niet per se slechte wetenschap. Maar zelf zou ik het niet op deze manier doen.'
Eindoordeel?
Van wie het skelet op Nikumaroro ook is, het is bijzonder onwaarschijnlijk dat het van Amelia Earhart is. 





